Spowalnianie reakcji zachodzi bowiem w wyniku powstawania trwałego związku chemicznego substancji spowalniającej z substratem, co powoduje jej zablokowanie, ale również związanie tej substancji na trwałe z substratem. Mogła się jednak zmienić jego postać fizyczna na skutek czego jego oddzielenie od produktu staje się praktycznie niewykonalne. Substancja ta zatem nie odtwarza się lecz zostaje na stałe związana z substratem. Składnik aktywny występuje na powierzchni katalizatora w postaci wysepek, warstewek, kryształów. Przykładem są katalizatory metaliczne, takie jak siatki platynowe czy nikiel Raneya. Istotne jest to o tyle, iż reakcja katalizowana przebiega jedynie na powierzchni katalizatora, a zatem z punktu widzenia katalizy, wnętrze granulki katalizatora nie bierze udziału w procesie. Katalizator nośnikowy naniesiony jest na niebiorący w reakcji składnik. Czasami jednak katalizator heterogeniczny jest "samonośny" i nie wymaga stosowania nośnika. W związku z tym, w kontekście spowalniania reakcji mówi się raczej o inhibitorach, dla których antonimem jest inicjator a nie katalizator. Pojawiające się w niektórych podręcznikach szkolnych pojęcie "katalizator ujemny" (i, odpowiednio, "kataliza ujemna") jest z gruntu błędne.